شاپور پادشاه ساسانى به سركوب ساختن آنها باخبر ساخته و در آن از شوكت و قدرت شاپور سخن گفته است « 1 » . به نوشتهء مسعودى اين واقعه هنگامى روى داده كه قبيلهء اياد بر قسمتى از قلمرو اميرنشين حيره تاخته و بر آنجا چيره شده بودند ، و شاپور به قصد بيرون راندن آنها سپاهى براى سركوب آنها فرستاده بود . بنابراين نوشته لقيط در آن هنگام در سپاه شاپور بوده ، و آن قصيده را از همانجا براى آگاهى قبيلهء خود فرستاده است « 2 » . لقيط را از شاعران دوران جاهلى شمرده‌اند . در مختارات ابن الشجرى ( متوفّى در 542 هجرى ) كه در قاهره چاپ شده ، وى در رديف شنفرى و طرفه و متلمّس ذكر شده است « 3 » . از دوران اقامت او در دربار ساسانى جز همانچه ذكر شد اطّلاع ديگرى در دست نيست ، ولى در روايتى كه كمى پيش از اين دربارهء خالد و انبار و كتابت عربى گذشت اين هم آمده است كه اهل انبار در پاسخ خالد كه از آنها پرسيده بود خط را از كجا آموخته‌اند ، گفته‌اند ، از قبيلهء اياد يعنى همين قبيلهء لقيط كه آنها هم در مجاورت حيره مىزيسته‌اند . آيا از اين روايت مىتوان چنين فهميد كه از اين قبيله هم ، مانند خاندان حماد بن زيد كه پس از اين از آنها هم سخن خواهد رفت ، به جز لقيط كسان ديگرى هم در دربار يا ديوان ساسانى آمد و رفت داشته و مانند آن خاندان از آنجا خط و سواد آموخته بودند ؟ خاندان حمّاد بن زيد مشهورترين كسانى كه از اعراب به دبيرى دربار ساسانى شناخته شده‌اند خاندان حمّاد ابن زيد كاتب نعمان النصرى پادشاه حيره است ، كه در كتابى كه بدان اشاره شد ، يعنى « فرهنگ ايرانى و . . . » شرحى دربارهء آنها و روابطشان با پادشاهان حيره آمده و در اينجا قسمتى از آن كه شامل معرّفى

--> ( 1 ) - اغانى ، ج 20 / ص 55 - 56 ( 2 ) - مسعودى ، مروج ، پلا ، فقرهء 601 و 602 ج 1 ، ص 295 و 296 ؛ و در التنبيه و الاشراف ، ص 175 به‌جاى فى جيش شاپور آمده فى حبس شاپور ؟ ( 3 ) - به نقل شوقى ضيف از آن كتاب در « تاريخ ادبى عرب در عصر جاهلى » ، نگاه كنيد به ترجمهء فارسى آن از عليرضا ذكائى ، چاپ تهران ، 1364 ، ص 195 .